Autisme in mensentaal

In mijn mini vorming van 9-13 september 2019 lanceerde ik voor het eerst mijn eigen gemaakte schema. Meteen kreeg ik de vraag van mensen of ze het zelf mochten gebruiken. Uiteraard! Graag! ‘Autisme in mensentaal’ is speciaal ontwikkeld om meer mensen autisme te helpen begrijpen. In deze blog leg ik mijn schema graag  toe. Want zonder uitleg lijkt het me nogal overweldigend. 

Het ‘Autisme in mensentaal’-schema

Ik begin onderaan bij het groen kopje: Gedrag. Want zo kennen de meeste mensen autisme. Als een stoornis waarbij mensen nood hebben aan structuur. Of wat ik soms hoor zeggen: “autisme is iets waarbij deze mensen alleen maar in één ding geïnteresseerd zijn.” Al goed merk ik ondertussen ook wel dat de meeste mensen al een meer genuanceerd beeld hebben van autisme. 

Toch daag ik je uit!

Stel jezelf de vraag of stel hem aan iemand uit je omgeving: “Wat is autisme volgens jou?” Dan krijg je al heel snel een reeks van gedragingen opgesomd. (Waarschijnlijk erg gelijkend op de voorbeelden in de roze kader onder ‘Gedrag’)

Dit is ook wat men meet in onderzoek (zie donker blauwe kader linksonderaan). We gaan tijdens onderzoek steeds gedragingen uitlokken (ADOS-onderzoek), observeren (klas- of schoolobservatie) of bevragen (aan persoon met autisme en zijn omgeving). En dit simpelweg omdat er geen test bestaat die autisme kan ‘meten’. 

Als we een trapje omhoog gaan in mijn schema, komen we bij overkoepelende categorieën en verklarende theorieën. 

Deze omschrijving zegt het zelf. Op dit niveau probeert men enkele van de gedragingen te clusteren en een overkoepelende naam te geven. En men gaat deze clusters verklaren door er een theorie op te plakken. Maar … 

Toch zijn deze theorieën onvoldoende om autisme te definiëren. Want ze dekken enerzijds maar een deeltje van wat echt autisme is. En ze zijn niet absoluut. Wat wil zeggen dat ook mensen zonder autisme soms moeilijkheden hebben met een van de clusters. Dus zo een theorie omschrijft niet enkel moeilijkheden van mensen met autisme. 

Noot: er zijn voldoende boeken geschreven over deze theorieën. Daarom zal ik me hier in dit BLOG niet op focussen. Wil je jezelf er graag in verdiepen, lees dan mijn BLOG over de verschillende boeken die er bestaan.  Of je kan er in mijn mini training ‘autisme in mensentaal’ (zie facebook) meer informatie over beluisteren. Voor de volledige uitleg, verwijs ik je naar mijn vorming ‘autisme in mensentaal’. 

Dus kunnen de theorieën met andere woorden ook niet voldoende verklaren wat autisme is. Daarom voegde ik in mijn schema nog een trapje toe. En deze, laatste, trap is door slechts weinig mensen gekend. Wat jammer is. Want als ouders (leerkrachten ook!) helemaal mee zijn in deze trap, gaan verschillende dingen die al lange tijd moeilijk gaan plots een pak vlotter. En dat is wat ik bedoel met: “Het écht begrijpen van autisme zorgt voor begrip van autisme.”

De laatste trap, nl de gestoorde prikkelverwerking, omschrijft eindelijk wat autisme bij de kern is. En op dit niveau kunnen we wél zeggen dat dit voorkomt bij iedereen met autisme. Want dit is autisme. De gestoorde prikkelverwerking is dus ook dat wat je dient te begrijpen wanneer je autisme wil begrijpen. 

In dit blog neem ik je dus mee in de wondere wereld van de gestoorde prikkelverwerking. Weet dat dit de basis omvat. Als ik dit helemaal zou uitwerken, kan ik er beter een boek van maken. En dat is net niet de bedoeling van heel mijn opzet van ‘autisme in mensentaal’. Want dan schrijf ik het zoveelste boek dat mensen de bomen door het bos niet meer doet zien. Ik wil juist helderheid scheppen! 

Dus here we go: wat is autisme nu écht

‘Prikkels’ is de verzamelterm voor alles wat je ziet – hoort- proef- ruikt – voelt. Kortom alles wat je kan waarnemen met je zintuigen. Maar daar mag je ook aan toevoegen; alles wat je ervaart ‘langs binnen’. Dus het grommen van je buik, de tintelingen van je slapende voet, … 

Al deze prikkels komen in je hersenen binnen. En daar moet iets mee gebeuren. Dat proces van ‘iets met die prikkel doen’, verloopt heel snel en grotendeels onbewust. Toch zien we dat als we mensen met autisme en zonder autisme onder een MRI-scan leggen, de hersenen een andere activiteit geven. 

Hoe ik het aan cliënten uitleg: stel je voor dat er in je hoofd een manneke zit dat alles wat binnenkomt naar het juiste deel in je hersenen moet sturen. Normaal gezien levert dit manneke goed werk. Alle prikkels geraken op hun plek. En je hersenen kunnen er dan het juiste mee doen, bijv. opslaan of een antwoord geven op wat je net hoorde. Soms (en dat is bij iedereen) loopt dit wel eens mis. Bijv. je bent super moe en je hoort gewoon niet dat je partner aan je vraagt of je nog een glaasje wil drinken. 

Bij mensen met autisme loopt het daar dus wel meer dan eens mis. Eigenlijk kan je zeggen dat dit manneke verschillende foutjes maakt.

Het start bij het binnenkomen van de prikkels. Dit is eigenlijk nog voor het manneke ze kan doorsturen. In de hersenen van iemand met autisme komt niet alles volledig of correct binnen. Zo worden lange zinnen of opdrachten soms maar half opgenomen. Of komt informatie niet in de juiste volgorde binnen.

Nu spreekt het voor zich dat als informatie al niet goed binnenkomt, dat ‘manneke’ in je hersenen het al heel lastig krijgt om alles goed verwerkt te krijgen. 

Naast het dus niet volledig binnenkomen van de info, gaat ons manneke soms een foute stempel op een stukje info zetten. Want dit manneke zegt naar waar de informatie moet aan de hand van er een stempel op te zetten. Maar als hij een foute stempel zet, gaat de info dus naar een fout deel van de hersenen. Hierdoor wordt het fout opgeslagen, komt het gewoonweg niet aan of krijg je een ‘vreemde’ reactie van de persoon met autisme. 

Dus informatie komt al niet altijd volledig binnen en wordt daarna door ‘het manneke’ nog eens fout bestempeld. Je kan je al inbeelden dat er hierdoor al heel wat kan mislopen. Als gevolg van deze twee prikkelverwerkingsfouten, ontstaan er een aantal gevolgen.

Deze leg ik jullie graag al kort uit in mijn mini training. Voor de volledige uitleg, ben je super welkom in mijn Vorming ‘Autisme in Mensentaal’.

Ter info:
De gratis mini vorming ‘Autisme in mensentaal’ is te vinden op mijn Facebook pagina
Meer informatie over de volledige vorming ‘Autisme in mensentaal’ vind je hier

About the Author Anke Stuer-Jespers

Ik ben Anke van AuticoachAnke. Met liefde en passie werk ik met kinderen met autisme en hun gezin.

>